استفاده از باکتري هاي محرك رشد گیاه به عنوان کود زیستی در جهت پایداري

اکوسیستم هاي زراعی

مهدي حاجیلو* ، حمید سلیمی، حمیدرضا اصغري، کاظم خاوازي

چکیده:

مسئله استفاده بي رویه و نادرست از سموم و کودهاي شیمیایی بسیار جدي و از چند جنبه قابل بررسی است. از مهمترین آن آسیب زیس تمحیطی و بهداشتی است. جنبه دیگر نیز بعد اقتصادي آن است. بقایا و آثار ترکیبات کود شیمیایی در محیط آب و خاك موجب برهم خوردن تعادل اکوسیستم ها م یشود. این معایب کودهاي شیمیایی و هزینه بالاي تولید آنها باعث شد که تولید کودهاي زیستی مورد توجه جدي قرار گیرد. در نظام هاي کشاورزي پایدار کاربرد کودهاي زیستی از اهمیت ویژ هاي در افزایش باروري و حفظ حاصلخیزي پایدار خاك برخوردار است. امروزه استفاده از ظرفیت هاي طبیعی ارگانیسم هاي مفید خاکزي با هدف بهره گیري از توانایی و پتانسیل آنها به منظور تولید حداکثر محصول مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به سازگاري میکروارگانیسم ها با شرایط محیطی و اقلیمی زیستگاه خود، استفاده از باکتر يهاي غیر بومی که از مناطقی با ویژگی هاي متفاوت نسبت به شرایط اقلیمی کشور بدست آمده اند، جهت تولید کود زیستی و استفاده از آنها در شرایط اقلیمی کشور، مسلماً از کارایی کافی برخوردار نخواهد بود. بنابراین استفاده از باکتري هاي بومی که با شرایط خاك و اقلیم کشور سازگار هستند، براي تولید کود زیستی از ارزش ویژ هاي برخوردار است. کودهاي زیستی در مقایسه با کودهاي شیمیایی از منافع اقتصادي و زیست محیطی فراوانی برخوردار هستند. کودهاي زیستی علاوه بر صرفه اقتصادي، باعث پایداري منابع خاك، حفظ توان تولید در دراز مدت و جلوگیري از آلودگی محیط زیست م یگردد. از سوي دیگر، تولید محصولات غذایی با کیفیت که محصول کودهاي زیستی است، نه تنها باعث رضایت خاطر مصر فکنندگان م یشود بلکه تأمین و تضمین سلامت جسمی آنان را نیز در پی دارد. امروزه اهمیت کودهاي زیستی نه به خاطر تأمین نیازهاي گیاه، بلکه کاربرد آنها از آن جهت که به محیط زیست آسیب نم یرساند و به بهبود کیفیت محصولات کشاورزي و در نتیجه سلامت مصر فکنندگان کمک م یکند، از توجه ویژه اي برخوردار است. در این رابطه م یتوان انواع باکتري هاي را نام برد که از طریق بهبود رشد گیاه سبب افزایش عملکرد گیاهان زراعی می شوند. این باکتر يها از (PGPR) محرك رشد گیاه طریق یک یا چند مکانیزم موجب افزایش رشد گیاهان م یشوند. سازوکارهاي فعالیت باکتري هاي محرك رشد جهت تحریک رشد گیاهان م یتواند به صورت مستقیم مانند افزایش فراهمی زیستی عناصر غذایی و یا غیرمستقیم مانند کنترل زیستی عوامل بیمارگر گیاهی انجام گیرد. در این مقاله سعی بر آن است که به ارزیابی مزیت ها، محدودیت ها و موارد استفاده از این کودهاي زیستی و جایگاه آنها در ایران، با یادآوري مزایاي استفاده از این گونه کودها، بر PGPR پرداخته شود، همچنین با نگاهی به کودهاي زیستی نقش مؤثر آنها در حفظ محیط زیست و سلامت آنسان ها تأکید نماید.  

کلمه هاي کلیدي: باکتر يهاي محرك رشد، کود زیستی، کشاورزي پایدار، عملکرد